หนังสือภาพที่ควรอ่านให้เด็กฟัง

     ผู้ปกครองส่วนใหญ่มีความเข้าใจว่าหนังสือที่อ่านให้ลูกฟังนั้น เป็นหนังสือประเภทใดก็ได้ ความจริงแล้วเด็กจะรับสารจากการอ่านหนังสือของผู้ปกครองได้สองทาง คือ จากการดูภาพและจากการฟัง หนังสือสำหรับเด็กควรเป็นหนังสือภาพที่มีความเข้าใจง่าย และมีเนื้อหาของภาพสัมพันธ์กัน หนังสือภาพที่ดีไม่ใช่หนังสือภาพที่มีภาพสะดุดตาสีสันสวยงามเสมอไป เพราะหนังสือภาพระดับโลกบางเล่มเป็นเพียงสีขาวดำ และวาดด้วยลายเส้นง่าย ๆ แต่สามารถเข้าไปอยู่ในใจเด็ก ๆ ได้ หนังสือภาพที่ดีต้องเป็นหนังสือที่ภาพสามารถสื่อเป็นเนื้อเรื่องเดียวกัน เพื่อให้เด็กได้เข้าใจโดยไม่จำเป็นต้องอ่านหนังสือ สายตาของเด็กจะเป็นสายตาที่สังเกตทุกรายละเอียด เด็กบางคนจะเห็นภาพที่ผู้ใหญ่ไม่เห็น แม้เด็กจะอ่านหนังสือไม่ออก แต่เด็กสามารถรับรู้เรื่องราวโดยอาศัยภาพในการบอกเล่าเรื่องราว

     ส่วนภาษาที่ใช้ในหนังสือ ต้องเป็นคำสุภาพ สละสลวย ไม่กำกวมและถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ เพราะเด็กจะได้จดจำภาษาที่ถูกต้อง

     การเลือกหนังสือภาพให้กับเด็กต้องมีความระมัดระวังเป็นอย่างมาก เพราะหากเลือกหนังสือที่ไม่มีประโยชน์ และสื่อสารกับเด็กไม่เข้าใจ ก็จะไม่มีผลต่อการเรียนรู้ของเด็ก หนังสือบางเล่มก็อาจกลายเป็นดาบสองคมสำหรับเด็ก โดยเฉพาะหนังสือการ์ตูนที่มีเนื้อเรื่องรุนแรงและใช้ภาษาไม่ถูกต้อง ก็ไม่ควรอ่านให้เด็กฟัง เพราะจะทำให้เด็กซึมซับความรุนแรงและเข้าใจภาษาไม่ถูกต้องไปด้วย

  เทคนิคการอ่านหนังสือให้เด็กฟัง

     หนังสือภาพเป็นหนังสือสำหรับเด็ก แต่เป็นหนังสือที่ผู้ใหญ่ต้องอ่านให้เด็กฟัง การอ่านหนังสือให้เด็กฟังเป็นวิธีการง่าย ๆ ที่ใครก็สามารถทำได้ เพียงแต่มีความเอาใจใส่ต่อเด็ก

     การเล่านิทานอ่านหนังสือ อาจจะเริ่มต้นตั้งแต่ช่วงที่เด็กสามารถนั่งได้แล้ว เพราะยิ่งเริ่มต้นเร็ว ประโยชน์ก็จะเกิดขึ้นกับเด็กมากเท่านั้น

   เทคนิคการอ่านหนังสือให้เด็กฟังไม่มีอะไรที่ซับซ้อน

     เพียงแค่คุณพ่อคุณแม่จับหนังสือให้อยู่ในระดับสายตาของเด็ก ให้เด็กได้เห็นหนังสือทุกส่วนมากที่สุด

     ขณะที่อ่านควรอ่านออกเสียงให้ดังพอประมาณให้เด็กได้ยิน และที่สำคัญควรอ่านให้ถูกอักขระออกเสียงให้ชัดเจน ทั้งตัว ร, ล และคำควบกล้ำ ควรออกเสียงให้ถูกต้อง เพราะเด็กจะได้ฟังภาษาที่ถูกต้อง

     ควรอ่านด้วยน้ำเสียงที่เป็นธรรมชาติ มีชีวิตชีวา เหมือนกับตัวละครมากที่สุด การดัดเสียง หากทำให้อักขระผิดเพี้ยนไปก็ไม่ควรดัดเสียง เพราะเด็กจะไม่ได้รับประโยชน์ และผู้อ่านหนังสือจะเบื่อเสียเอง

     การอ่านหนังสือให้เด็กฟัง ควรอ่านให้เนื้อเรื่องติดต่อกันไปตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่ควรหยุดเพื่ออธิบายหรือสอนอะไรมาก เพราะเด็กจะเกิดความเบื่อหน่าย และไม่มีสมาธิต่อเนื่อง

  เด็กได้อะไรจากการเล่านิทานอ่านหนังสือให้ฟัง

     นอกจากความรักความอบอุ่นที่จะเกิดขึ้นกับเด็กแล้ว เด็กจะได้รับประสบการณ์การอ่านเพิ่มขึ้นจากการฟัง และจากการใช้สายตาดูภาพ

     ภาษา – หนังสือภาพเปรียบเสมือนคลังภาษาสำหรับเด็ก เด็กจะเรียนรู้ภาษาจากประสาทสัมผัสทางหู เด็กที่ฟังบ่อย ๆ จะเก็บสิ่งที่ได้ไว้ในสมอง เด็กจะมีคำศัพท์เพิ่มขึ้นกว่าเด็กปกติที่ไม่มีการอ่านหนังสือให้ฟัง ภาษาเหล่านี้จะเป็นเครื่องมือที่เด็กนำไปใช้สื่อสารต่อไป และภาษายังเป็นเครื่องมือให้เด็ก ๆ ได้เรียนรู้และเข้าใจสิ่งรอบตัวมากยิ่งขึ้น

     จินตนาการ – หนังสือภาพเป็นเรื่องเล่าที่สนุกให้เด็กได้จินตนาการและได้คิดตาม การได้ฟังบ่อย ๆ จะช่วยกระตุ้นให้เด็กได้จินตนาการ
     จินตนาการเป็นสิ่งสำคัญ เพราะการสร้างสรรค์ทุกอย่างเกิดจากภาพจินตนาการผุดขึ้นมาก่อนนำไปสู่การคิดหาข้อเท็จจริง นักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียงอย่าง “ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ ” ยังให้การยอมรับว่าเขาอาศัยจินตนาการในการช่วยสร้างภาพมิติต่างๆ จนเขาสามารถคิดทฤษฎีที่มีมนุษย์ไม่กี่คนในสมัยนั้นเข้าใจ ดังวาทะของเขาที่ได้รับการกล่าวอ้างเสมอ “ จินตนาการสำคัญกว่าความรู้ ”

     สัญลักษณ์ – นักการศึกษาหลายท่านเชื่อว่าเด็กเรียนรู้จากการจดจำสัญลักษณ์ เด็กจะจดจำบางสิ่งได้จากการเห็นบ่อยๆ เช่น มะม่วง เด็กจะไม่รู้ความหมายว่าเป็นมะม่วง แต่เด็กเห็นรูปลักษณ์และได้ฟังเสียงคำว่ามะม่วง หรือเลขแปดมีลักษณะคล้ายปลา เมื่อบอกเด็กว่าแปดเหมือนปลา เด็ก ๆ ก็จะนึกภาพปลาก่อนจากนั้นก็เชื่อมโยงเป็นเลขแปด
     หนังสือภาพหลายเล่มพยายามที่จะเน้นสัญลักษณ์ต่าง ๆ ให้เด็กจดจำได้ง่ายโดยเฉพาะการใช้สัญลักษณ์แทนตัวเลขและแทนอักษร จะช่วยให้เด็กเชื่อมโยงเกิดความเข้าใจได้ง่ายยิ่งขึ้น

     ความคิด – สมองของเด็กจะถูกกระตุ้นให้คิดและเรียนรู้ตลอดเวลาจากการที่เราอ่านหนังสือให้ฟัง จากการสัมผัสหรือจากการที่เด็ก ๆ เห็นรูปและได้ฟัง ก็จะเกิดความอยากรู้อยากเห็น เด็ก ๆ จะคิดและจินตนาการตามไปด้วย การคิดบ่อย ๆ เซลล์สมองยิ่งแตกแขนงออกไปมาก ยิ่งมากยิ่งเกิดความฉลาดกับเด็ก

     สมาธิ – จากการทดลองกับเด็กในหลาย ๆ รุ่นโดยเฉพาะเด็กที่เข้าร่วมอยู่ในโครงการต่าง ๆ ของสมาคมไทสร้างสรรค์ จะพบว่าเด็กที่คุณพ่อคุณแม่หรือคุณครูอ่านหนังสือให้ฟังอยู่เสมอในช่วงเวลา 1 ปี จะมีสมาธิเพิ่มขึ้นกว่าเด็กปกติร้อยละ 20 ขึ้นไป กล่าวคือเด็กที่ได้ฟังการอ่านหนังสืออยู่บ่อย ๆ จะมีสมาธิทำกิจกรรมใด ๆ ได้อย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน และจะมีความสนใจจดจ่อกับสิ่งนั้น เช่นนี้แล้วหนังสือภาพนอกจากจะเป็นเครื่องมือชิ้นเยี่ยมที่ช่วยกระตุ้นพัฒนาการด้านสติปัญญาแก่เด็กแล้ว การอ่านหนังสือภาพให้เด็กฟังยังช่วยให้เด็กเรียนรู้การอ่าน ปลูกฝังให้เห็นคุณค่าของการอ่าน ที่สำคัญหนังสือภาพยังทำหน้าที่เป็นสื่อกลางเชื่อมโยงสายสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่และลูกให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น

     ...ในอ้อมกอดของพ่อแม่ที่ชี้ชวนและเล่าเรื่องราวในแต่ละหน้า เด็กได้มองภาพ ได้ฟังเสียงพ่อแม่เล่าเรื่อง เกิดการคิดและจินตนาการตาม ไม่เพียงจะกระตุ้นเซลล์สมอง หากสัมผัสแห่งการโอบกอดที่เด็กได้รับ ยังอบอวลด้วยความรัก สร้างความอบอุ่นทางใจแก่เด็กด้วยเช่นกัน